Tại Sao Viêm Gan B và C Gây Ra Nhiều Ca Tử Vong Mặc Dù Có Vaccine và Phương Pháp Điều Trị?

Viêm gan virus tiếp tục đứng đầu trong số những nguyên nhân gây ra xơ gan, ung thư gan và tử vong trên toàn thế giới. Nhân dịp Ngày Viêm gan Thế giới diễn ra vào ngày 28 tháng 7, các chuyên gia đã nhấn mạnh rằng những vấn đề tồn tại trong việc sàng lọc, tiêm chủng, điều trị và nâng cao nhận thức đang khiến số ca tử vong tăng lên, trong khi chúng hoàn toàn có thể phòng tránh.

Viêm Gan B và C: Những Dấu Hiệu Âm Thầm

Khi so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, viêm gan B và C thường phát triển lặng lẽ, không gây ra triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt bình thường trong khi virus đang âm thầm tấn công và gây tổn thương cho tế bào gan. Những triệu chứng như mệt mỏi kéo dài hay vàng da thường chỉ xuất hiện khi bệnh đã tiến triển đến xơ gan hoặc ung thư gan. Ai Cần Điều Trị I-131 Sau Phẫu Thuật Ung Thư Tuyến Giáp?

Thống kê từ Báo cáo Viêm gan toàn cầu 2026 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, vào năm 2024, có khoảng 287 triệu người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính. Đồng thời, có khoảng 1,3 triệu ca tử vong mỗi năm liên quan đến hai loại virus này, chủ yếu do xơ gan và ung thư gan. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất, dù đã có các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

Nguy Cơ Từ Việc Thiếu Nhận Thức Về Bệnh

Tỷ lệ phát hiện viêm gan B và C vẫn còn thấp là một trong những lý do chính dẫn đến số ca tử vong tăng cao. Nhiều người có thể mang virus trong nhiều năm mà không hay biết, do không có triệu chứng hoặc chưa từng được kiểm tra. Khi biến chứng xuất hiện, tổn thương gan đã có thể ở giai đoạn rất nghiêm trọng.

Ở nhiều nước, đặc biệt là những quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, chương trình sàng lọc viêm gan chưa thật sự phát triển và người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ xét nghiệm. Chẩn đoán muộn đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội điều trị đúng thời điểm, làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan.

Hiệu Quả Của Các Phương Pháp Điều Trị Còn Chưa Được Tận Dụng Đầy Đủ

Trong những năm gần đây, điều trị viêm gan virus đã đạt nhiều tiến bộ vượt bậc. Các thuốc kháng virus tác động trực tiếp (DAA) cho viêm gan C có khả năng chữa khỏi cho hơn 95% bệnh nhân chỉ trong khoảng thời gian 8-12 tuần.

Tuy rằng viêm gan B hiện chưa có thuốc chữa hoàn toàn, nhưng các thuốc kháng virus có thể ức chế sự phát triển của virus, làm giảm nguy cơ các biến chứng nghiêm trọng nếu người bệnh được theo dõi và điều trị đúng cách.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ tiếp cận điều trị vẫn còn rất thấp. Chỉ khoảng 20% người mắc viêm gan C và dưới 5% người mắc viêm gan B có thể tiếp cận phương pháp điều trị kháng virus.

Các chuyên gia đã chỉ ra rằng nhiều rào cản tồn tại bao gồm chi phí điều trị cao ở nhiều quốc gia, cơ sở hạ tầng y tế và khả năng tiếp cận dịch vụ xét nghiệm còn hạn chế, cùng với sự thiếu hiểu biết về bệnh tật trong cộng đồng.

Tiêm Vaccine: Cần Nỗ Lực Nhiều Hơn

Vaccine là công cụ hiệu quả nhất trong việc phòng ngừa viêm gan B. WHO khuyến nghị trẻ sơ sinh cần được tiêm liều vaccine đầu tiên trong vòng 24 giờ sau khi sinh để giảm nguy cơ lây nhiễm từ mẹ. Tuy nhiên, theo thống kê, đến năm 2024, chỉ khoảng 45% trẻ sơ sinh trên toàn cầu được tiêm vaccine đúng thời gian quy định.

Việc bỏ lỡ liều vaccine này sẽ làm tăng nguy cơ lây nhiễm viêm gan B từ mẹ đến con, đặc biệt ở các khu vực có dịch vụ chăm sóc sức khỏe còn hạn chế.

Giải Quyết Vấn Đề Thông Qua Nhận Thức và Sàng Lọc

Tiến sĩ Tereza Kasaeva, Giám đốc Vụ HIV và các bệnh lây truyền của WHO, nhấn mạnh rằng mỗi trường hợp viêm gan virus không được phát hiện và điều trị có thể dẫn đến một ca tử vong hoàn toàn có thể phòng ngừa. Cần thúc đẩy việc sàng lọc viêm gan tại các cơ sở y tế cơ sở, giúp người dân phát hiện bệnh sớm và tiếp cận điều trị kịp thời để giảm nguy cơ biến chứng.

Việc tăng cường tỷ lệ tiêm vaccine cho trẻ sơ sinh, giảm kỳ thị với những người mắc bệnh viêm gan và nâng cao nhận thức cộng đồng cũng là các giải pháp quan trọng để đạt được mục tiêu loại trừ viêm gan virus như một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Viêm gan B và C không còn là những bệnh lý không thể điều trị. Tuy nhiên, hiệu quả của vaccine và các phương pháp điều trị chỉ được phát huy khi người dân được xét nghiệm, chẩn đoán kịp thời và có thể tiếp cận dịch vụ y tế. Đây là chìa khóa để giảm số ca tử vong từ những căn bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát như vậy.

Bạn có thể tham khảo thêm thông tin về vấn đề này tại bài viết Cách Nhận Diện Thuốc Paracetamol Thật và Giả Để Bảo Vệ Sức Khỏe.

Mời bạn đọc xem thêm:

Những điểm mới trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị viêm gan B, C

SKĐS – Hướng dẫn mới của Bộ Y tế về chẩn đoán và điều trị viêm gan B, C đã mở rộng đối tượng được điều trị, cập nhật thuốc và chiến lược theo dõi, giúp phát hiện sớm và giảm biến chứng ung thư gan, xơ gan, đồng thời hướng tới loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.