Chiến lược quốc gia cho người cao tuổi: hướng hợp tác quốc tế và mục tiêu cụ thể

Khi dân số già dần trở thành một thực tế có tác động sâu rộng, Việt Nam đã chính thức phê duyệt một khuôn khổ hành động nhằm khai thác hợp tác toàn cầu để nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi. Quyết định mang tính chiến lược này được ký bởi Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trong Quyết định số 1702/QĐ-TTg, ban hành ngày 3/9/2026, với tên gọi là Đề án ‘Tăng cường hợp tác quốc tế về người cao tuổi giai đoạn 2026–2031’.

Mục tiêu tổng quát và tư duy tiếp cận

Đề án nhằm tận dụng nguồn lực, tri thức và công nghệ từ bên ngoài để tăng năng lực trong nước, đồng thời hoàn thiện chính sách và hệ thống dịch vụ dành cho người cao tuổi. Mục tiêu trọng tâm là tạo ra chuyển biến rõ nét trong quan hệ hợp tác quốc tế, giúp giảm áp lực lên an sinh xã hội, ứng phó với thiếu hụt lao động và đặt nền tảng cho phát triển ‘kinh tế bạc’ phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Ưu tiên hành động trong y tế và chăm sóc dài hạn

Một phần quan trọng của kế hoạch là thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn. Đề án đặt chỉ tiêu triển khai ít nhất 5 chương trình, dự án hoặc mô hình hợp tác quốc tế có khả năng thí điểm, đánh giá và nhân rộng, nhằm đưa các giải pháp thực tiễn vào hệ thống y tế và dịch vụ xã hội.

Đề án hướng tới mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế cho 100% người cao tuổi, đồng thời mở rộng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn. Về cơ sở chuyên môn, văn bản nhấn mạnh khả năng tiếp cận chương trình hợp tác quốc tế cho toàn bộ bệnh viện tuyến Trung ương và ít nhất 70% bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh có chuyên khoa lão học hoặc khoa lão học, nhằm nâng cao năng lực khám, điều trị và chuyển giao kỹ thuật.

Sức mạnh từ cộng đồng và mô hình sinh kế

Bên cạnh bệnh viện và cơ sở y tế, Đề án đặt trọng tâm vào mạng lưới cộng đồng. Ít nhất 20% các Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau sẽ được lựa chọn để tham gia các mô hình hợp tác quốc tế, nhằm tiếp cận hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và mô hình sinh kế phù hợp. Hướng tiếp cận này nhấn mạnh vai trò của tổ chức cộng đồng địa phương trong hỗ trợ người cao tuổi duy trì đời sống độc lập và có ý nghĩa.

Xây dựng nền tảng cho ‘kinh tế bạc’

Đề án không chỉ là vấn đề dịch vụ xã hội mà còn có tầm nhìn về kinh tế. Mục tiêu là phát triển ‘kinh tế bạc’ tương xứng với trình độ phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam. Theo đó, sẽ tiến hành nghiên cứu và thử nghiệm bộ tiêu chí, tiêu chuẩn hoặc hướng dẫn kỹ thuật quốc gia cho sản phẩm, dịch vụ và cơ sở hạ tầng thân thiện với người cao tuổi.

Song song với đó, văn bản khuyến khích tổ chức ít nhất 3 hoạt động kết nối ở tầm quốc tế về đầu tư, doanh nghiệp, công nghệ hoặc hợp tác công – tư, nhằm huy động nguồn lực cho phát triển hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh phục vụ nhóm dân số này.

Hợp tác đa chiều: thể chế, dữ liệu và năng lực con người

Đề án định hướng hợp tác theo nhiều trục: hoàn thiện thể chế, tiếp thu chuẩn mực quốc tế về quyền và dịch vụ cho người cao tuổi; phát triển giải pháp công nghệ, dữ liệu và chuyển đổi số để cải thiện tiếp cận dịch vụ; cũng như nâng cao năng lực lực lượng chăm sóc, từ đào tạo đến chuẩn hóa thực hành.

Việc hợp tác về dữ liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật đối với giải pháp số, cùng việc phát triển môi trường sống và dịch vụ thân thiện với người cao tuổi được xem là nền tảng để triển khai các mô hình mới một cách an toàn và hiệu quả.

Vai trò doanh nghiệp và động lực đầu tư

Đề án kêu gọi doanh nghiệp tham gia xây dựng hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ, công nghệ và mô hình kinh doanh thân thiện với người cao tuổi. Sự tham gia của khu vực tư nhân được kỳ vọng không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn từng bước đưa doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng quốc tế về ‘kinh tế bạc’.

Hoạt động kết nối quốc tế về đầu tư, công nghệ và đổi mới sáng tạo (ít nhất 3 hoạt động) là công cụ để thu hút nguồn lực và chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển thị trường này.

Đẩy mạnh vị thế quốc tế và liên kết song phương

Bên cạnh mục tiêu kỹ thuật và dịch vụ, văn bản nêu rõ tham vọng nâng cao vai trò và tiếng nói của Việt Nam tại các diễn đàn khu vực và quốc tế liên quan đến người cao tuổi. Việc củng cố quan hệ song phương và đa phương được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện cho các hoạt động hợp tác sâu rộng hơn về sau.

Thủ tướng kiện toàn thành viên Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi
SKĐS – Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1482/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc kiện toàn thành viên Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi.

Những điểm cần theo dõi trong 5 năm tới

Để đánh giá hiệu quả, cần quan sát một số chỉ tiêu cụ thể đã nêu trong Đề án: số mô hình hợp tác quốc tế được triển khai và nhân rộng; mức độ triển khai các tiêu chuẩn sản phẩm và dịch vụ thân thiện với người cao tuổi; tỷ lệ cơ sở y tế tiếp cận chương trình hợp tác quốc tế; và tiến độ hình thành các kết nối đầu tư, công nghệ cho ‘kinh tế bạc’.

Những chỉ tiêu này sẽ quyết định khả năng chuyển từ chính sách sang thực tiễn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người cao tuổi tại Việt Nam.

Kết luận: từ cam kết đến hành động

Việc phê duyệt Đề án là bước đi chiến lược, tạo khuôn khổ hợp tác quốc tế với mục tiêu nâng cao năng lực trong nước và phát triển thị trường, dịch vụ cho người cao tuổi. Thành công sẽ phụ thuộc vào năng lực triển khai, phối hợp giữa các bộ ngành, kết nối với doanh nghiệp và cộng đồng, cũng như khả năng huy động nguồn lực quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Người đọc quan tâm tới các khía cạnh cụ thể của việc quản lý cung ứng vật tư y tế và chiến lược phát triển năng lực nội địa có thể tìm hiểu thêm nội dung chuyên sâu về chuỗi cung ứng thiết bị y tế trong bài liên quan dưới đây.

Để mở rộng góc nhìn về các chương trình can thiệp y tế cộng đồng hướng tới nhóm dễ bị tổn thương ở địa phương, bạn có thể đọc tiếp phần phân tích chi tiết về chiến dịch khám sàng lọc miễn phí được tổ chức tại Buôn Ma Thuột.

Ngoài ra, những sự cố hàng ngày liên quan đến an toàn cho trẻ em cũng là bài học quý cho các gia đình: nếu bạn muốn biết cách xử trí an toàn khi trẻ gặp dị vật, có thể tham khảo bài viết phân tích một trường hợp thực tế ở Nghệ An.

Để mở rộng kiến thức chuyên môn và chính sách liên quan tới chuỗi cung ứng y tế, bạn có thể tham khảo bài viết Chuỗi cung ứng thiết bị y tế: số hóa và sản xuất nội địa nhằm hiểu rõ lộ trình số hóa dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy năng lực sản xuất trong nước.

Nếu bạn quan tâm đến các mô hình tiếp cận y tế cộng đồng cho nhóm yếu thế, bài viết Khám sàng lọc miễn phí ở Buôn Ma Thuột cho nhóm yếu thế phân tích cách tổ chức liên kết giữa công và tư, cũng như kết quả thực tiễn ban đầu.

Và để nắm rõ hướng xử trí dị vật ở trẻ em và những khuyến nghị an toàn gia đình, bạn có thể đọc bài Xử trí dị vật tai trẻ em: bài học từ Nghệ An, nơi phân tích bước đầu khi trẻ bị lưỡi câu hoặc vật sắc nhọn móc vào vành tai.