Mùa Hè Năm Nay: Mưa Nhiều Nhưng Nóng Ít Đáng Ngạc Nhiên

Phân Tích Tình Hình Thời Tiết Mùa Hè Năm Nay

Bất chấp hiện tượng El Nino đang diễn ra, miền Bắc Việt Nam lại ghi nhận lượng mưa nhiều hơn so với năm trước. Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đã đưa ra những thông tin thú vị về hiện tượng thời tiết này.

Mặc dù trong tháng 7, người dân cảm thấy không nóng như nắng nóng kéo dài năm ngoái, thực tế lại cho thấy điều ngược lại khi tính tổng thể từ tháng 3 đến tháng 7/2026. Trong khoảng thời gian này, khu vực Bắc Bộ đã trải qua 9 đợt nắng nóng, vượt xa con số 8 đợt của năm 2025. Đây là con số cao hơn rất nhiều so với trung bình lịch sử, chỉ khoảng từ 4-6 đợt. Chiến Công Đầu Tiên Của Tiêm Kích Su-57 Nga Tại Ukraine

Trong suốt giai đoạn này, số ngày có nắng nóng lên tới khoảng 35 ngày, nhiều hơn 10 ngày so với cùng kỳ năm trước và cao hơn 15 ngày so với mức trung bình nhiều năm. Hà Nội, cụ thể, đã phải chịu đựng 40 ngày nắng nóng, vượt ngưỡng 9 ngày so với năm 2025 và 17 ngày so với kỷ lục trung bình nhiều năm.

Đáng chú ý, giai đoạn cuối tháng 5 và đầu tháng 6 đã chứng kiến những đợt nắng nóng cực kỳ gay gắt, với nhiệt độ ghi nhận đạt từ 38-40 độ C, có nơi lên tới trên 41 độ C. Nhiều trạm thời tiết đã phát hiện những mức nhiệt độ kỷ lục trong lịch sử.

Về lượng mưa, từ tháng 4 đến tháng 7, tổng lượng mưa ở Bắc Bộ cũng xấp xỉ mức trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, một số khu vực, nhất là các tỉnh miền núi phía Bắc, đã trải qua những trận mưa lớn với tổng lượng mưa vượt 100mm chỉ trong vài giờ. Những cơn mưa cực đoan này đã dẫn đến tình trạng lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng.

Ông Khiêm nhận định rằng, tác động của El Nino thường dẫn đến nhiệt độ tăng cao và mưa giảm trên nhiều vùng của Việt Nam. Tuy nhiên, El Nino là hiện tượng khí hậu lớn, tác động theo mùa và có độ trễ khoảng 2–3 tháng. Do đó, ảnh hưởng của nó không diễn ra ngay lập tức và khác nhau giữa các khu vực.

Khám phá nguyên nhân gây mưa lớn tại miền Bắc cho thấy rằng trong những năm có hiện tượng El Nino, lượng mưa thường không cố định. Ví dụ, vào năm 1997, mặc dù El Nino cũng xảy ra, lượng mưa tháng 7-8 vẫn cao hơn bình thường từ 10-20%. Ngược lại, vào năm 2023, mặc dù El Nino cũng xuất hiện, lượng mưa tháng 7 lại thấp hơn từ 20-50% so với trung bình nhiều năm.

Các bản tin dự báo khí tượng từ đầu năm 2026 đã nhấn mạnh rằng dưới sự tác động của El Nino, nền nhiệt độ sẽ duy trì ở mức cao và tổng lượng mưa cả năm sẽ thấp hơn bình thường. Tuy nhiên, khả năng xảy ra các đợt mưa lớn cực đoan trong thời gian ngắn và phạm vi hẹp vẫn rất cao.

Trong tháng 7 vừa qua, các đợt mưa lớn ở miền Bắc chủ yếu là do tác động của rãnh áp thấp, và các nhiễu động khí quyển trên cao. Đây chính là nguyên nhân gây ra những trận mưa lớn.

Tính trung bình từ tháng 4 đến tháng 7, tổng lượng mưa chỉ đạt khoảng mức bình thường. Nghĩa là, trong tháng 7, sự phân bổ lượng mưa giữa các khu vực là không đồng đều. Ở Đông Bắc Bộ, lượng mưa thậm chí còn thấp hơn so với bình thường, trong khi Tây Bắc Bộ lại ghi nhận lượng mưa cao hơn từ 15-35%. Đặc biệt, lượng mưa tập trung vào các trận mưa lớn cực đoan xảy ra trong vài ngày đã làm gia tăng đáng kể tổng lượng mưa của tháng đó.

Có thể thấy rằng, tình trạng mưa nhiều ở miền Bắc không phải là dấu hiệu rõ rệt của El Nino, mà chủ yếu là do các hiện tượng thời tiết ngắn hạn. Tác động của El Niño sẽ rõ ràng hơn khi mùa mưa thực sự bắt đầu.

Trong tháng 6/2026, nhiệt độ toàn quốc cao hơn mức bình quân nhiều năm từ 0,5–1,5 độ C; riêng khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ cao hơn trên 1 độ C.

Số ngày có nắng nóng cũng tăng lên, với mức cao hơn bình quân từ 2–5 ngày; trong khu vực Thanh Hóa đến TP. Huế, con số này lên tới 8 ngày. Mặc dù tổng lượng mưa trên cả nước giảm từ 15-50%, khu vực Thanh Hóa – Đà Nẵng và phía tây các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Gia Lai thiếu hụt tới 55-90%.

Chuyển sang tháng 7/2026, nền nhiệt vẫn giữ ở mức cao, đặc biệt ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, với nhiệt độ cao hơn trung bình 0,5–1,5 độ C. Tại Bắc Bộ, nền nhiệt cao hơn từ 0,2–0,4°C. Nếu xét về lượng mưa tại vùng Trung Bộ và Nam Bộ, vẫn tiếp tục ở mức thấp, còn miền Bắc nhìn chung xấp xỉ mức bình quân nhiều năm, với khu vực núi cao hơn từ 10–35%.

Vì vậy, có thể thấy rằng hai tín hiệu rõ rệt của El Nino trong tháng 6-7 là nền nhiệt cao hơn mức trung bình và lượng mưa có xu hướng thiếu hụt, đặc biệt là ở các khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Tuy nhiên, tình hình thời tiết vẫn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khí quyển ngắn hạn, vì vậy không phải khu vực nào cũng giống nhau.

Tiên Đoán Nhiệt Độ Tăng Cao Trong Những Tháng Tới

Ông Mai Văn Khiêm đã khẳng định rằng El Nino đã hình thành và có khả năng đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm 2026. Dự báo rằng hiện tượng này có thể kéo dài cho đến giữa năm 2027 trước khi chuyển pha.

Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu cùng với El Nino, nhiệt độ trên toàn quốc sẽ cao hơn mức bình quân nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C trong các tháng tới.

Diễn biến lượng mưa từ nay đến đầu năm 2027 dự kiến có sự biến động lớn và xu hướng chung là thiếu hụt. Trong tháng 8, lượng mưa ở Bắc Bộ được dự báo cao hơn mức bình quân, nhưng sẽ giảm mạnh vào tháng 9, dẫn đến khả năng mùa mưa sẽ kết thúc sớm.

Tương tự, khu vực Trung Bộ cũng dự kiến sẽ có tổng lượng mưa thấp hơn bình thường trong các tháng mùa mưa chính (tháng 9, 10 và 11). Ở Nam Bộ và Tây Nguyên, tổng lượng mưa cũng dự báo thấp và mùa mưa có thể kết thúc sớm.

Dẫu rằng tổng lượng mưa có thể giảm, cơ quan khí tượng cảnh báo rằng khả năng xuất hiện các trận mưa lớn cực đoan vẫn cao. Những trận mưa có thể không phân bố đều mà dồn dập trong thời gian ngắn và ở phạm vi hẹp, dẫn đến nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở vùng núi và ngập úng nghiêm trọng tại các đô thị, khu công nghiệp rất lớn.

Về số lượng bão, dự báo rằng trong năm nay, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông sẽ giảm so với năm 2025, với khoảng 7-9 cơn xuất hiện, trong đó 2-4 cơn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam.

Cần lưu ý rằng, ít bão và ít mưa không có nghĩa là giảm thiểu rủi ro thiên tai. Nhiệt độ cao sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành bão mạnh. Chỉ cần một cơn bão lớn có thể gây thiệt hại lớn về kinh tế và xã hội, do đó, công tác cảnh báo và phòng ngừa lũ quét, sạt lở đất vẫn cần được duy trì ở mức cao.