Ý tưởng về một cuộc gặp trực tiếp giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Ukraine từng được nêu lên như bước ngoặt có thể mở đường cho đàm phán. Tuy nhiên, những phát biểu gần đây từ Điện Kremlin cho thấy một thực tế thận trọng hơn: một hội nghị thượng đỉnh không phải là sự kiện có thể tổ chức ngay khi ý tưởng được đề xuất, mà cần có những tiền đề cụ thể trước khi bàn tròn được khai mạc.
Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov. Ảnh: Daily Sabah/TTXVN
Mốc sự kiện và nguồn tin
Một đề xuất về cuộc gặp ba bên giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky được đưa ra theo thông tin do truyền thông nước ngoài ghi nhận, khi Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe đã có chuyến công tác tới Moskva. Theo nguồn tin, đề xuất này được trình bày trong chuyến thăm đó, diễn ra vào ngày 25/8.
Phía Nga sau đó có những phản hồi từ Điện Kremlin: trong tuyên bố ngày 30/8, người phát ngôn Dmitry Peskov nêu quan điểm rằng Moskva sẵn sàng cân nhắc đàm phán, nhưng nhấn mạnh điều kiện cần thiết cho một hội nghị thượng đỉnh vẫn chưa được thiết lập.
Điện Kremlin nói gì về điều kiện tổ chức?
Thông điệp chính từ phát ngôn viên Điện Kremlin tập trung vào hai điểm. Thứ nhất, một cuộc gặp giữa nguyên thủ chỉ có ý nghĩa khi đã tồn tại những thỏa thuận sơ khởi để có thể chính thức hóa; nếu chưa có nền tảng cho thỏa thuận, cuộc gặp có thể trở nên “vô nghĩa”. Thứ hai, ông Peskov cáo buộc phía Kiev không chủ động trong hành trình hướng tới một giải pháp, khiến khả năng hình thành các khoản thỏa thuận ban đầu trở nên mong manh.
Những phát biểu này làm rõ tư duy ngoại giao của Moskva: hội nghị thượng đỉnh được xem là công cụ để ký kết, chứ không phải là nơi để bắt đầu xây dựng nội dung của một thỏa thuận lớn. Do đó, bước đàm phán tiền đề là yếu tố then chốt theo quan điểm đó.
Vai trò của cuộc gặp giữa giới tình báo
Theo các thông tin được đăng tải, John Ratcliffe có cuộc gặp với đại diện tình báo Nga; phía Nga xác nhận các cuộc tiếp xúc giữa lãnh đạo cơ quan tình báo hai nước. Điện Kremlin cho biết Tổng thống Putin được báo cáo về nội dung những cuộc trao đổi này, dù ông không trực tiếp gặp Giám đốc CIA.
Các nhà phân tích ngoại giao thường coi các cuộc đối thoại cấp tình báo là kênh kín giúp thăm dò ý chí chính trị và khả năng hợp tác thực tế trước khi nâng cấp lên mức lãnh đạo. Trong ngữ cảnh được mô tả, cuộc gặp giữa lãnh đạo CIA và cơ quan tình báo đối ngoại Nga (SVR) được nhắc tới như một bước đi có tính chất ‘khởi động’ cho trao đổi chính thức hơn.
Lịch sử tiếp xúc gần đây giữa các cơ quan tình báo
Bối cảnh quan hệ tình báo cũng được nhắc tới: chuyến thăm của Giám đốc CIA đến Moskva được nhắc là lần đầu tiên kể từ chuyến đi của một người tiền nhiệm vào tháng 11/2021; các cuộc gặp trực tiếp giữa lãnh đạo CIA và SVR trước đó từng diễn ra ở các địa điểm khác nhau, và hai cơ quan cũng đã trao đổi qua điện đàm trong một lần được nhắc đến là vào tháng 3/2025, khi hai bên thể hiện mong muốn duy trì đối thoại nhằm thúc đẩy an ninh và ổn định.
Những rào cản hiện hữu trước một hội nghị thượng đỉnh
Từ nội dung phát biểu của Moskva có thể rút ra một số trở ngại thực tế: thiếu ‘thỏa thuận tiền đề’ giữa các bên, bất đồng về mục tiêu hoặc các điều khoản có thể được đề xuất, và sự thiếu hợp tác của một bên được nêu tên trong tuyên bố (theo lời ông Peskov là Kiev). Những yếu tố này khiến một cuộc gặp thượng đỉnh khó đạt mục tiêu nếu diễn ra vội vàng.
Người ta cũng có thể hiểu rằng, với cách tiếp cận coi hội nghị là dịp để chính thức hóa thỏa thuận, vai trò trung gian và các vòng đàm phán chuyên môn—từ ngoại giao đến tình báo—phải hoàn tất phần lớn công việc trước khi các nguyên thủ ngồi lại. Nếu các vòng tiền đàm phán không tạo ra nền tảng đủ chắc, kết quả của một hội nghị cấp cao có thể chỉ là tuyên bố chung mà thiếu cơ chế thực thi.
Ý nghĩa chính trị của việc trì hoãn hoặc đặt điều kiện
Việc công khai đặt điều kiện trước một hội nghị có cả mục tiêu ngoại giao lẫn nội bộ: về phía đối ngoại, đó là cách để quản lý kỳ vọng và nhấn mạnh yêu cầu cụ thể trước khi cam kết; về phía trong nước, tuyên bố công khai có thể nhằm kiểm soát diễn ngôn, củng cố vị thế khi đàm phán và tránh chịu áp lực về kết quả ngay lập tức.
Điện Kremlin kêu gọi có tiến trình phức tạp để tiến tới thỏa thuận, ám chỉ rằng cả thủ đoạn ngoại giao lẫn chuẩn bị thực chất phải được hoàn thiện. Quan điểm này phản ánh nhận thức rằng việc tổ chức một hội nghị quốc tế ba bên trong bối cảnh xung đột đòi hỏi nhiều hơn là một quyết định mang tính biểu tượng.
Kịch bản khả thi và bước tiếp theo
Dựa trên các thông tin hiện có, một kịch bản khả thi nếu các bên muốn tiếp tục là: duy trì đối thoại chuyên môn (bao gồm các kênh tình báo và ngoại giao), xác định các điểm đồng thuận tối thiểu để làm nền tảng, và chỉ sau khi có những thỏa thuận sơ bộ thì tiến tới hội nghị cấp cao nhằm chính thức hóa các nội dung đó. Những bước này phù hợp với cách tiếp cận mà Điện Kremlin mô tả là cần thời gian và công sức để xây dựng.
Tuy nhiên, bất kỳ tiến triển nào đều phụ thuộc vào sự tương tác thực tế giữa các bên liên quan và mức độ sẵn sàng chấp nhận các nhượng bộ cần thiết—những yếu tố mà nguồn tin báo chí chỉ ghi nhận dưới dạng tuyên bố, chứ không cung cấp chi tiết cụ thể hơn về nội dung trao đổi.
Câu hỏi thường gặp
Ai đã đề xuất ý tưởng về cuộc gặp ba bên?
Thông tin do truyền thông nước ngoài ghi nhận cho biết ý tưởng này được nêu trong chuyến thăm Moskva của Giám đốc CIA John Ratcliffe, khi ông có các cuộc tiếp xúc với phía Nga.
Phản ứng chính thức của Điện Kremlin là gì?
Người phát ngôn Dmitry Peskov cho biết Moskva mở cửa với đàm phán nhưng cho rằng các điều kiện để tổ chức hội nghị thượng đỉnh chưa được đáp ứng và một cuộc gặp sẽ không có ý nghĩa nếu chưa có tiền đề cho thỏa thuận.
Vai trò của các cuộc gặp tình báo trong tiến trình đàm phán là gì?
Theo thông tin có sẵn, các cuộc trao đổi giữa lãnh đạo cơ quan tình báo được xem là kênh thăm dò và chuẩn bị, nhằm đánh giá khả năng đạt được các thỏa thuận trước khi đưa ra bước tổ chức hội nghị cấp lãnh đạo.
Kết luận
Từ những gì được công bố, có thể nhận thấy rằng đề xuất tổ chức hội nghị thượng đỉnh giữa Nga, Mỹ và Ukraine đã khơi lên cả hy vọng lẫn nghi ngại. Điện Kremlin thể hiện quan điểm trọng thực chất hơn hình thức: mong muốn có thỏa thuận, chứ không chỉ một cuộc gặp mang tính biểu tượng. Trong bối cảnh đó, tiến trình tiền đàm phán—từ trao đổi tình báo đến thương thảo ngoại giao—đóng vai trò quyết định trong việc biến ý tưởng về một hội nghị cấp cao thành hiện thực.
