Khám Phá Những Bộ Tộc Bí Ẩn Vốn Tách Biệt Với Thế Giới Hiện Đại

Trên thế giới, có ít nhất 196 cộng đồng người bản địa “chưa tiếp xúc” đang sống tách biệt với nền văn minh hiện đại, phân bố chủ yếu tại khoảng 10 quốc gia thuộc khu vực Nam Mỹ, châu Á và Thái Bình Dương. Những nhóm người này sinh sống ở các khu vực từ những hòn đảo xa xôi, sa mạc đến những khu rừng sâu thẳm ở lưu vực Amazon.

Khác nhau trong mức độ tiếp xúc với thế giới bên ngoài, một số cộng đồng chỉ thỉnh thoảng gặp gỡ các nhóm bản địa lân cận, trong khi một số khác lại thường xuyên phải đối mặt với tác động từ việc khai thác tài nguyên như dầu khí, gỗ, nông nghiệp và khoáng sản, gây ảnh hưởng đến lãnh thổ của họ.

Các Cộng Đồng Biệt Lập Nổi Bật Nhất Trên Trái Đất

Việc xác định những cộng đồng sống biệt lập hoàn toàn không dễ dàng, do chưa có một định nghĩa thống nhất. Liên Hợp Quốc từng mô tả họ với nhiều thuật ngữ như các dân tộc “tự do”, “ẩn mình” hoặc “tự nguyện sống biệt lập”.

Hal Russell, một nhà nghiên cứu làm việc tại Survival International, đã định nghĩa các dân tộc này là những cộng đồng thường chủ động tránh xa người bên ngoài và không xây dựng mối quan hệ lâu dài, mặc dù họ nhận thức về sự tồn tại của thế giới văn minh.

Các cộng đồng này có chung đặc điểm là hạn chế hoặc thậm chí tránh tiếp xúc với văn hóa khác, bao gồm cả những nhóm bản địa khác, nhằm bảo tồn lối sống và bảo vệ bản sắc văn hóa riêng.

Cộng Đồng Người Sentinelese: Sự Biệt Lập Tại North Sentinel

Nổi bật trong danh sách này là người Sentinelese, cư ngụ trên đảo North Sentinel thuộc quần đảo Andaman và Nicobar của Ấn Độ, giữa vịnh Bengal.

Thông tin về người Sentinelese rất hạn chế đến mức các nhà nhân chủng học không xác định được họ tự gọi mình bằng tên gì. Tên gọi hiện tại của họ xuất phát từ chính hòn đảo mà họ sinh sống, rộng khoảng 60 km2.

Survival International ước tính rằng người Sentinelese có thể đã sống tại quần đảo Andaman trong khoảng 55.000 năm và là hậu duệ của những nhóm người đầu tiên rời khỏi châu Phi.

Họ duy trì cuộc sống săn bắt, hái lượm và đánh bắt cá, sử dụng những chiếc thuyền độc mộc tự chế và gần như không có sự giao lưu với thế giới bên ngoài.

Dân số của họ hiện vẫn là câu hỏi mở, với ước lượng từ 50 đến 150 người. Tuy nhiên, việc tiếp cận đảo rất khó khăn đã khiến con số này chỉ có thể được xác định một cách tương đối. Chính phủ Ấn Độ cũng không thực hiện điều tra dân số tại đây.

Hơn cả vị trí địa lý, sự biệt lập của họ còn thể hiện rõ qua cách họ tự bảo vệ mình, sử dụng cung tên để đáp trả lại bất kỳ phương tiện nào tiến gần hòn đảo. Simron Singh, một giáo sư tại Đại học Waterloo, nhấn mạnh rằng việc họ bắn cung tên là một thông điệp rõ ràng về việc không muốn bị làm phiền.

Luật pháp Ấn Độ hiện đã cấm người ngoài tiếp cận trong vòng 5 km quanh đảo nhằm bảo vệ an toàn cho cả người Sentinelese và những ai muốn tiếp cận họ.

Bảo vệ họ khỏi những căn bệnh có thể lây lan từ bên ngoài là rất quan trọng, và những ai cố tình xâm nhập vào lãnh thổ của họ cũng có nguy cơ bị tấn công.

Bộ Tộc Với Chiến Lược “Xóa Dấu Chân”

Không giống như người Sentinelese, một số cộng đồng ở Amazon lại chọn một cách tiếp cận kín đáo hơn: hoàn toàn biến mất khỏi tầm nhìn của thế giới.

Khoảng 95% các dân tộc “chưa tiếp xúc” được cho là sống tập trung tại lưu vực Amazon. Nhà nhân chủng học Beatriz Huertas đã nghiên cứu về người Kakataibo, một nhóm sống ở lưu vực Aguaytia, miền trung Peru.

Người Kakataibo rất hiếm khi được nhìn thấy, thậm chí các nhóm bản địa khác cũng ít khi gặp họ. Huertas cho biết, họ cố gắng không để lại bất kỳ dấu vết nào, với mục tiêu “xóa dấu chân của mình cùng với đất”, khiến thông tin về cộng đồng này trở nên rất hạn chế.

Cách biệt lập này không chỉ đơn thuần là tình cờ, mà là một chiến lược bảo vệ, sau khi trải nghiệm tiêu cực từ sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài.

Trường hợp khác là người Kawahiva, một nhóm du mục ở Amazon, được biết đến chủ yếu qua những lần bắt gặp tình cờ. Họ chỉ được công nhận là một nhóm riêng biệt vào năm 1999.

Russell cho biết, nhiều nhóm bản địa có thể không có tài liệu ghi chép, và thậm chí có thể tồn tại nhiều cộng đồng chưa từng được thế giới bên ngoài biết đến.

Brazil, quốc gia nổi bật với hệ thống theo dõi và ghi nhận các nhóm bản địa, cũng phát hiện một cộng đồng mới vào năm 2021, sau khi họ tránh được sự tiếp cận trong nhiều năm.

Trong khi đó, người Mashco Piro, với khoảng 750 thành viên, được coi là một trong những nhóm chưa tiếp xúc lớn nhất thế giới, có nguồn gốc từ những người bị bắt làm nô lệ và lao động cưỡng bức tại các đồn điền cao su vào thế kỷ 19.

Biện Pháp “Chưa Tiếp Xúc” Không Nghĩa Là Sống Trong Quá Khứ

Cách gọi “chưa tiếp xúc” có thể dẫn đến hiểu lầm rằng những cộng đồng này sống như những người thời tiền sử và không biết gì về thế giới bên ngoài. Thực tế không hoàn toàn như vậy. Không có dân tộc nào hoàn toàn cô lập khỏi những gì đang diễn ra xung quanh.

Simron Singh nêu rõ rằng không phải tất cả những cộng đồng này đều muốn hòa nhập với thế giới hiện đại. Ông từng nghiên cứu người Nicobarese ở quần đảo Nicobar, mà không hoàn toàn từ chối tiếp xúc với bên ngoài. Họ có nhận thức rõ về những xung đột bên ngoài, từ đó hình thành nhận thức về sự nguy hiểm của thế giới bên ngoài.

Có Nên Tìm Cách Liên Lạc Với Những Cộng Đồng Này?

Đây là một chủ đề gây tranh cãi giữa các nhà nghiên cứu. Một số cho rằng cần thiết phải thiết lập liên lạc nhằm bảo vệ những cộng đồng này trước các mối đe dọa hiện tại. Tuy nhiên, Survival International và nhiều chuyên gia khác cảnh báo rằng việc ép buộc tiếp xúc thường dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng hơn lợi ích.

Theo quy định của Liên Hợp Quốc, các cộng đồng bản địa có quyền tự quyết, tức họ có quyền chọn lựa tiếp xúc với thế giới bên ngoài khi muốn và cũng có quyền rút lui để duy trì lối sống riêng của mình.

Việc không kết nối với thế giới không nhất thiết đến từ sự thiếu hiểu biết, mà đôi khi là lựa chọn để bảo vệ văn hóa và sự tồn tại của họ. Như Singh đã nói, họ có khả năng tìm cách tiếp xúc nếu muốn, và quan trọng là họ cũng có quyền lựa chọn không kết nối.

Trung Quốc hoàn thành ca cấy ghép giao diện não – máy tính thương mại đầu tiên trên thế giới

SKĐS – Trung Quốc đã thực hiện ca cấy ghép giao diện não – máy tính (BCI) đầu tiên được đưa vào sử dụng thương mại, đánh dấu một bước tiến đáng chú ý trong cuộc đua phát triển công nghệ chip cấy não.