Hành Trình 55 Năm Tìm Kiếm Mộ Liệt Sĩ Trong Gia Đình

Di sản của người anh hùng

Chuyện tình yêu và sự hy sinh của gia đình bà Hoàng Thị Vân (SN 1964, sống tại xã Trường Ninh, Quảng Trị) là một minh chứng sống động cho tinh thần kiên trì của những người làm công tác tìm kiếm liệt sĩ. Họ đã dành 55 năm để tìm kiếm mộ của anh trai bà, Hoàng Trọng Huynh (SN 1952), với hy vọng tìm được phần mộ của anh sau chiến dịch 500 ngày đêm.

Bà Vân chia sẻ rằng, vào năm 1970, anh trai bà lên đường nhập ngũ. Khi ấy, ký ức của bà về người anh cả không nhiều, chủ yếu dựa vào lời kể từ ba mẹ. Họ đã từng nhớ lại rằng anh Huynh rất yêu thương và chăm sóc cho các em của mình. “Tôi còn rất nhỏ, chỉ nhớ một vài khoảnh khắc như những lần được anh cõng đi trong làng. Trước khi anh nhập ngũ, chị tôi đã sinh khó và anh Huynh đã vất vả cõng chị tôi đến gặp bác sĩ. Ngày anh đi, anh dặn tôi rằng hãy lớn lên thật khỏe mạnh, khi về anh sẽ mang quà cho cháu,” bà Vân kể.

Chẳng bao lâu sau, gia đình nhận được tin buồn rằng “chiến sĩ Hoàng Trọng Huynh đã hy sinh ngày 15/06/1971 tại mặt trận phía Nam Quân khu 4”. Từ giây phút đó, con đường tìm kiếm nơi an nghỉ của người anh cả của họ bắt đầu.

“Tôi đã chứng kiến ba mình không ngừng nhắc đến anh, dù thời điểm đó chiến tranh đang diễn ra, ông cũng không thể thực hiện ước nguyện của mình. Sau khi đất nước hòa bình, mặc dù cuộc sống khó khăn, nhưng ông vẫn không ngừng tìm kiếm hài cốt của anh tôi. Thời kỳ đó thông tin rất hạn chế, nên ông không biết anh an nghỉ ở đâu. Ông thường chạy theo những người mặc quân phục để hỏi về Huynh,” bà Vân thổ lộ.

Ngày ba mất, ước mong tìm thấy hài cốt của người con liệt sĩ vẫn chưa thành hiện thực. Tuy nhiên, gia đình bà Vân quyết tâm tiếp tục hành trình tìm kiếm. Người em trai của liệt sĩ cùng với các chị em đã liên lạc với nhiều cơ quan chức năng để thu thập thông tin. Với những manh mối ít ỏi, em trai của Huynh đã thực hiện nhiều chuyến đi đến các nghĩa trang ở “phía Nam Quân khu 4” để tìm kiếm nhưng không thành công.

“Tôi cảm thấy tự hào về người anh chồng đã hy sinh vì sự nghiệp đánh đuổi giặc ngoại xâm. Tôi luôn khuyến khích chồng đi tìm mộ anh Huynh. Đến khi chồng tôi qua đời, ước nguyện của ba mẹ và chồng chưa thực hiện được. Giờ đây, các chị em và con cháu chúng tôi tiếp tục tìm kiếm,” bà Ngô Thị Thỉ (SN 1960, em dâu của liệt sĩ Huynh) chia sẻ.

Sự hồi sinh của hy vọng

Bà Thỉ cho biết, sau nhiều thập kỷ tìm kiếm, năm 2020, gia đình nhận được tin vui từ Đội quy tập 968, cho biết đã cất bốc hài cốt liệt sĩ tại xã Cam Thành, huyện Cam Lộ. Khi được quy tập, hài cốt được an táng trong hòm gỗ đã mục, cùng với di vật là một mảnh tôn đã bị oxy hóa và một lọ penicillin vỡ nắp. Hài cốt liệt sĩ đã được đưa về nghĩa trang liệt sĩ Cam Lộ để an táng.

Kết quả giám định cho thấy nhiều thông tin quan trọng trên mảnh tôn như “liệt sĩ”, “họ và tên Ho…”, “ngày sinh…”, “nhập ngũ…”, “hy sinh…” và quê quán ghi ký hiệu là “xã Vạn Ninh, H – Quảng Ninh, Q. Bình”.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, chính quyền xã Vạn Ninh (cũ) đã xác định có 15 liệt sĩ quê Vạn Ninh mang họ Hoàng. Đến thời điểm đó, đã có 13 liệt sĩ được quy tập, còn 2 liệt sĩ gồm Hoàng Trọng Huynh và Hoàng Trọng Cường vẫn chưa tìm thấy.

“Chúng tôi tìm hiểu thêm và biết rằng liệt sĩ Hoàng Trọng Cường hy sinh ở Huế, cách xa địa điểm phát hiện phần mộ của Huynh. Chính vì thế, gia đình đã gửi đơn xin lấy mẫu ADN từ người thân để xác minh. Khi nhận tin mẫu phẩm tại phần mộ không thể xác định ADN, chúng tôi rất buồn. Gia đình lại nhờ cơ quan chức năng tiếp tục tìm kiếm thông tin để xác định danh tính phần mộ này. Dù chưa có kết quả, chúng tôi vẫn hy vọng đây là hài cốt của anh Huynh, hằng năm vào ngày lễ, gia đình vẫn đến thắp hương,” bà Thỉ cho biết.

Hành trình không dừng lại

Bước ngoặt lớn đến vào năm 2025, khi ông Phan Tùng Mậu, một người từng tham gia trận đánh, biết được gia đình bà Vân đang nỗ lực tìm kiếm thông tin về liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh. Ông Mậu nhớ lại, ngày 15/6/1971, ông cùng đồng đội thuộc Sư đoàn 304 đã chiến đấu tại cao điểm 826. Trận đánh khốc liệt đã khiến 2 đồng đội hy sinh, trong đó có liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh. Ông Mậu đã báo với đơn vị để đưa các liệt sĩ về an táng sau khi bị thương nặng và từ những thông tin có được, ông nghi ngờ ngôi mộ được quy tập tại Nghĩa trang liệt sĩ Cam Lộ là của người đồng đội xưa.

Trong quá trình xác minh, cán bộ Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị phát hiện sự bất thường trong hồ sơ. Theo tài liệu, khu vực mà Đội quy tập 968 phát hiện hài cốt liệt sĩ trước đây là Trạm phẫu Cam Thành, huyện Cam Lộ. Tuy nhiên, liệt sĩ Huynh đã hy sinh tại cao điểm 826 cách khu vực này khoảng 20km. Trạm phẫu Cam Thành được thành lập sau khi huyện Cam Lộ được giải phóng vào năm 1972, trong khi liệt sĩ Huynh đã hy sinh từ năm 1971, khi vùng này vẫn đang dưới kiểm soát của địch.

Cán bộ Sở Nội vụ đưa ra giả thuyết rằng liệt sĩ có thể đã được an táng hai lần. Sau khi hy sinh tại cao điểm 826, có thể đồng đội đã an táng tại chiến trường. Khi Cam Lộ được giải phóng vào năm 1972 và Trạm phẫu Cam Thành được thành lập, hài cốt có thể đã được chuyển về đây và an táng trong hòm gỗ, với thông tin ghi trên mảnh tôn.

Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là giả thuyết và cần có thêm những thông tin rõ ràng hơn để xác định danh tính phần mộ. Đối với gia đình bà Vân và bà Thỉ, hành trình xác định phần mộ chính xác của liệt sĩ Huỳnh vẫn sẽ tiếp tục, không ngừng nghỉ.