Khó Khăn Của Người Dân Tái Định Cư Sau Hơn Một Thập Kỷ

Thực Trạng Đất Đai Tái Định Cư

Hơn một thập kỷ đã trôi qua kể từ khi dự án thủy điện Hủa Na được khởi công vào năm 2012, hàng trăm hộ dân từ xã Đồng Văn (cũ) đã phải rời bỏ nhà cửa để nhường đất cho công trình. Bất chấp những hứa hẹn về một cuộc sống ổn định hơn, thực tế vẫn còn nhiều vấn đề nan giải đối với những gia đình tái định cư tại vùng đất mới này.

Tại nơi ở mới, mỗi hộ được cấp 400 m² đất ở và 200 m² đất ruộng cho mỗi thành viên trong gia đình. Tuy nhiên, nhiều hộ như gia đình anh Lô Văn Kỳ, sống tại bản Piêng Cu, vẫn không thể tận dụng đất rừng mà họ nhận được. Khi anh muốn chuyển nhượng 2 ha đất rừng để trồng cây, chính quyền lại xác nhận rằng đây là rừng tự nhiên, không được chuyển đổi để sản xuất nông nghiệp. “Có đất mà không làm được gì,” anh Kỳ tâm sự về tình trạng khó khăn của gia đình.

Thiếu đất canh tác và không thể sản xuất khiến nguồn thu nhập của gia đình trở nên hạn hẹp. Họ phải làm thêm nhiều công việc tay trái chỉ để có thể trang trải cuộc sống, trong khi những người trẻ ở đây buộc phải rời bỏ quê hương để tìm kiếm cơ hội ở các khu công nghiệp xa xôi. “Trước đây, đất đai rộng lớn, chưa bao giờ tôi thiếu gạo. Nhưng bây giờ, cuộc sống trở nên khó khăn hơn rất nhiều,” anh Kỳ chia sẻ.

Cùng chung cảnh ngộ, gia đình bà Vi Thị Viêng cũng đối mặt với vấn đề tương tự. Với 1.000 m² ruộng hiện có, bà cho biết đây không đủ để cung cấp lương thực cho cả gia đình. “Để kiếm thêm thu nhập, tôi chỉ có thể vào rừng hái măng,” bà Viêng nói một cách chua chát.

Không chỉ bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu đất sản xuất, hàng trăm hộ dân tại bản Piêng Cu còn gặp khó khăn về nước sinh hoạt, đặc biệt trong mùa khô. Dù đã có 12 giếng được đào để đảm bảo nguồn nước, nhưng nhiều giếng đã cạn và không còn khả năng cung cấp nước. Chính quyền cũng đã nỗ lực khoan thêm giếng nhưng không đạt được kết quả như mong đợi.

Khó khăn càng chồng chất khi trận lũ lớn năm 2025 tàn phá hệ thống dẫn nước, khiến nước về bản bị thiếu hụt nghiêm trọng. Người dân phải tự đào giếng sâu hơn với hy vọng tìm được nguồn nước, nhưng nhiều nỗ lực chỉ dẫn đến những giếng cạn kiệt.

Vướng Mắc Trong Giải Quyết Quyền Lợi

Việc tái định cư cho 1.362 hộ dân do dự án thủy điện Hủa Na đã diễn ra từ năm 2012. Tuy nhiên, việc đảm bảo đủ đất sản xuất lại gặp rất nhiều khó khăn. Các quy định về bồi thường cũng kéo dài do chưa có sự thống nhất giữa các bên liên quan. Đến nay, vẫn còn 206 hộ dân chưa được giải quyết quyền lợi một cách thỏa đáng.

Theo thông tin từ UBND xã Tiền Phong, 53 hộ dân tại bản Piêng Cu chưa nhận đất ruộng vì khu đất được cấp nằm quá xa khu dân cư. Hơn nữa, 60 hộ khác vẫn chưa được giao đủ đất nông nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã yêu cầu xã Tiền Phong nhanh chóng hoàn tất việc đối chiếu đất nông nghiệp của các hộ dân còn lại. Đồng thời, cần phối hợp với chủ đầu tư để rà soát các diện tích rừng tự nhiên đã giao nhưng nằm trong khu vực chuyển mục đích sử dụng đất.

Chủ tịch UBND xã Tiền Phong cho biết: “Chúng tôi đã nhiều lần vận động để người dân nhận đất ruộng, nhưng họ cho rằng khoảng cách quá xa, không còn hiệu quả sản xuất, và họ mong muốn được nhận bồi thường bằng tiền để tìm kiếm kế sinh nhai khác.” Như vậy, những quy định hiện hành đang vướng mắc đối với việc giải quyết quyền lợi cho người dân, khi đất sản xuất không được quy đổi thành tiền.

Trước các thực tế khó khăn hiện tại, xã Tiền Phong dự kiến sẽ kiến nghị điều chỉnh các quyết định liên quan để cho phép những hộ dân không thể nhận đất sản xuất được bồi thường bằng tiền, nhằm giúp họ có thể tự tạo sinh kế cho bản thân và gia đình.