An Toàn Khi Tiêm Thuốc Cản Quang Cho Bệnh Nhân Thận Mạn

Một số bệnh nhân mắc bệnh thận mạn thường băn khoăn về việc tiêm thuốc cản quang khi thực hiện các hình thức chẩn đoán như chụp cắt lớp vi tính (CT) hay chụp cộng hưởng từ (MRI). Họ lo ngại rằng các thuốc này có thể gây hại cho chức năng thận, dẫn đến việc trì hoãn hoặc từ chối thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Tuy nhiên, quyết định này có thể khiến quá trình chẩn đoán và điều trị bị chậm lại.

Thực tế là bệnh nhân thận mạn vẫn có thể thực hiện chụp CT hay MRI với sự hỗ trợ của thuốc cản quang, miễn là các bác sĩ cân nhắc kỹ về chức năng thận cũng như các yếu tố nguy cơ cá nhân. Cần phải thận trọng trong việc lựa chọn loại thuốc và liều lượng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bệnh nhân. Khám Phá Tác Dụng Nổi Bật Của Vitamin D Và Omega-3 Chiến Lược Để Chấm Dứt Dịch AIDS Trước Năm 2030 Nỗi Đau Của Cô Gái 23 Tuổi Đối Mặt Với Ba Loại Ung Thư

1. Chụp CT Có Thuốc Cản Quang: An Toàn Đối Với Người Bệnh Thận Mạn

Trước đây, việc tăng mức creatinine sau khi chụp CT thường bị gán cho thuốc cản quang mà không xem xét các nguyên nhân khác. Hiện nay, cần phân biệt giữa tổn thương thận cấp liên quan đến thuốc cản quang (CA-AKI) và tổn thương thận cấp thực sự do thuốc cản quang (CI-AKI). Mức creatinine có thể tăng vì nhiều lý do như mất nước, suy tim, hoặc các bệnh lý khác, không chỉ do thuốc cản quang.

Đối với các loại thuốc cản quang iod hiện đại, nguy cơ gây tổn thương thận thực sự được đánh giá là thấp hơn so với trước đây.

Nguy cơ tổn thương thận phụ thuộc vào chức năng thận như sau:

– eGFR ≥45 mL/phút/1,73 m²: Khả năng tổn thương thận cấp do thuốc cản quang là rất thấp nếu chức năng thận ổn định.

– eGFR 30–44 mL/phút/1,73 m²: Hầu hết bệnh nhân ổn định có thể tiến hành chụp nếu có chỉ định, nhưng bác sĩ cần xem xét thêm các yếu tố nguy cơ.

– eGFR <30 mL/phút/1,73 m²: Cần thận trọng hơn, nhưng không phải là chống chỉ định tuyệt đối nếu xét nghiệm thật sự cần thiết.

– Người có tổn thương thận: Cần đánh giá kỹ để hiểu rõ mức độ và nguyên nhân suy thận trước khi quyết định sử dụng thuốc cản quang.

Bác sĩ có thể xem xét việc cung cấp dịch đẳng trương cho bệnh nhân có eGFR <30 mL/phút/1,73 m² chưa lọc máu duy trì. Đối với những người có eGFR 30–44 mL/phút/1,73 m², việc cung cấp dịch thường chỉ được cân nhắc khi có yếu tố nguy cơ bổ sung.

Điều này không có nghĩa rằng bệnh nhân phải tự uống hoặc tiêm quá nhiều nước. Những người bị suy tim hoặc có nguy cơ quá tải dịch có thể bị hại nếu truyền dịch quá mức. Việc bổ sung dịch cần được cá nhân hóa theo từng trường hợp.

2. An Toàn Khi Chụp MRI Có Thuốc Đối Quang Từ

Trong một số trường hợp, MRI có thể yêu cầu sử dụng thuốc đối quang từ chứa gadolinium để giúp làm rõ hơn các tổn thương. Nguy cơ xơ hóa hệ thống do thận (NSF) đã được quan tâm đặc biệt ở bệnh nhân suy thận nặng. Tuy nhiên, nguy cơ này thực sự phụ thuộc vào từng loại thuốc. Những loại thuốc gadolinium nhóm II hiện được đánh giá là an toàn, ngay cả đối với những bệnh nhân suy thận nặng.

Một nghiên cứu với 4.931 lần sử dụng thuốc gadolinium nhóm II ở bệnh nhân thận mạn giai đoạn 4 – 5 không ghi nhận trường hợp NSF nào. Do đó, khi chụp MRI có tiêm thuốc là cần thiết, nguy cơ bỏ sót chẩn đoán có thể lớn hơn so với nguy cơ NSF.

Mặc dù vậy, không nên cho rằng tất cả các loại thuốc gadolinium đều giống nhau hoặc không có nguy cơ. Bác sĩ nên lựa chọn loại thuốc phù hợp dựa trên tình trạng của bệnh nhân và mục tiêu chẩn đoán. Vì vậy, không nên từ chối chụp MRI có thuốc đối quang từ chỉ vì mối lo ngại về an toàn.

3. Những Điều Cần Lưu Ý Trước Khi Tiến Hành Chụp CT/MRI

Trước khi sử dụng thuốc cản quang hoặc thuốc đối quang từ, bác sĩ cần thực hiện một đánh giá tổng quát về tình trạng của bệnh nhân, trong đó bao gồm:

– Mức creatinine, eGFR và quá trình diễn biến chức năng thận.

– Tình trạng ổn định của bệnh thận mạn hay không.

– Tình trạng mất nước, huyết áp thấp, nhiễm trùng hoặc suy tim.

– Loại thuốc cản quang hoặc thuốc đối quang từ sẽ sử dụng.

– Cần có phương pháp chẩn đoán thay thế hợp lý hay không.

– Lợi ích của xét nghiệm có lớn hơn nguy cơ hay không.

– Các loại thuốc mà bệnh nhân đang sử dụng và lịch sử phản ứng với thuốc cản quang trước đây.

Đặc biệt, bệnh nhân không nên tự ý yêu cầu giảm liều thuốc cản quang chỉ vì lo sợ ảnh hưởng đến thận. Liều lượng không đủ có thể làm giảm chất lượng hình ảnh và gây trở ngại trong quá trình chẩn đoán.

Trong nhiều tình huống, lợi ích của việc chẩn đoán sớm có thể quan trọng hơn so với nguy cơ tiềm ẩn của thuốc. Ví dụ, bệnh nhân có triệu chứng đái máu, nghi ngờ có khối u thận hay tắc nghẽn đường tiểu có thể cần chụp CT có thuốc cản quang để có được thông tin chính xác.

Bệnh nhân thận mạn cần lưu ý:

– Bệnh thận mạn không có nghĩa là không thể chụp CT có thuốc cản quang hay MRI có thuốc đối quang từ.

– Càng có eGFR thấp hoặc tổn thương thận, việc đánh giá sẽ càng cần thiết trước khi chụp.

– Không nên tự ý từ chối xét nghiệm hoặc uống quá nhiều nước để “bảo vệ thận”.

Nguồn cơn thật sự là bác sĩ phải cân nhắc kỹ giữa chức năng thận, tình trạng sức khỏe tổng quát, loại thuốc và mức độ cần thiết của xét nghiệm. Khi có những chỉ định rõ ràng và chuẩn bị kỹ càng, nguy cơ thường có thể được kiểm soát một cách an toàn.

Chắc chắn bệnh nhân không nên từ chối chụp chỉ vì lo ngại thuốc cản quang gây suy thận. Nếu bác sĩ đã đánh giá tình trạng bệnh lý và vẫn chỉ định chụp, bệnh nhân nên trò chuyện về lợi ích, nguy cơ và cách phòng ngừa. Trong nhiều trường hợp, điều quan trọng không phải là lo âu về việc dùng thuốc cản quang, mà là bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm bệnh lý nghiêm trọng.

Xem thêm video đang được quan tâm: